Ana sayfa › Yazılar › OEE Nedir, Nasıl Hesaplanır

Yazı ·

OEE Nedir, Nasıl Hesaplanır

Toplam ekipman etkinliği (OEE) tanımı, kullanılabilirlik, performans ve kalite bileşenleri, altı büyük kayıp, örnek hesap ve OEE ölçümünde sık yapılan hatalar.

OEE (Overall Equipment Effectiveness, toplam ekipman etkinliği), bir makinenin ya da hattın planlı üretim süresinin ne kadarını ideal hızda ve hatasız üretime dönüştürdüğünü gösteren bir ölçüdür. Kavram, Japonya'da Seiichi Nakajima'nın toplam verimli bakım (TPM) çalışmalarıyla yaygınlaşmıştır.

Üç bileşen

OEE, birbirinden bağımsız üç kaybı tek sayıda toplar:

Kullanılabilirlik = çalışma süresi ÷ planlı üretim süresi Performans = toplam üretim × ideal çevrim süresi ÷ çalışma süresi Kalite = sağlam üretim ÷ toplam üretim OEE = kullanılabilirlik × performans × kalite

Çarpım sadeleştiğinde OEE'nin en kısa tanımı ortaya çıkar: sağlam üretim × ideal çevrim süresi ÷ planlı üretim süresi. Yani makinenin hiç durmadan, ideal hızda ve hatasız çalışsaydı aynı sağlam ürünü ne kadar sürede üreteceğinin, ona ayrılan süreye oranıdır.

Planlı ve plansız duruş

Mola, toplantı, planlı bakım ve sipariş olmadığı için çalıştırılmayan süre planlı duruştur; toplam süreden düşülür ve OEE'ye kayıp olarak yansımaz. Arıza, ürün değişimi, ayar, malzeme ve operatör bekleme gibi duruşlar plansızdır ve kullanılabilirliği düşürür. Hangi duruşun hangi gruba gireceği işletmeye göre değişebilir; önemli olan tanımın sabit tutulmasıdır.

Altı büyük kayıp

TPM yaklaşımında kayıplar altı başlıkta toplanır ve her biri bir OEE bileşenini etkiler:

Örnek hesap

480 dakikalık vardiya, 30 dk mola, 45 dk arıza ve ayar; ideal hız dakikada 60 adet; 19.000 adet üretim, 400 hatalı:

  1. Planlı üretim süresi: 480 − 30 = 450 dk; çalışma süresi: 450 − 45 = 405 dk
  2. Kullanılabilirlik: 405 ÷ 450 = %90,0
  3. Performans: 19.000 ÷ 60 = 316,7 dk; 316,7 ÷ 405 = %78,2
  4. Kalite: 18.600 ÷ 19.000 = %97,9
  5. OEE: %68,9 (kontrol: 18.600 ÷ 60 = 310 dk; 310 ÷ 450)

Aynı 450 dakika dört parçaya ayrılabilir: 45 dk duruş kaybı, 88,3 dk hız kaybı, 6,7 dk kalite kaybı ve 310 dk tam verimli süre. Bu dağılım, iyileştirmenin nereden başlaması gerektiğini OEE yüzdesinden daha açık gösterir; örnekte en büyük kayıp hızdadır.

Sık yapılan hatalar

İyi bir OEE kaçtır

TPM kaynaklarında %85 sık anılan bir hedeftir. Ancak ulaşılabilir değer süreç tipine, ürün çeşitliliğine, sipariş büyüklüğüne ve duruşların nasıl tanımlandığına göre değişir. Farklı tesislerin OEE değerlerini doğrudan karşılaştırmak yanıltıcı olabilir; en anlamlı karşılaştırma aynı hattın kendi geçmiş değerleriyle yapılır.

Veri nasıl toplanır

OEE'nin güvenilirliği duruş ve fire kayıtlarının doğruluğuna bağlıdır. Vardiya sonunda hafızadan doldurulan formlar kısa duruşları ve sebeplerini kaçırır. Duruşun başladığı anda sebebiyle birlikte kaydedilmesi, hem süreyi hem de kayıp dağılımını doğru verir.

Sık sorulan sorular

OEE nedir?

OEE (toplam ekipman etkinliği), planlı üretim süresinin ne kadarının ideal hızda ve hatasız üretime dönüştüğünü gösterir. Kullanılabilirlik × performans × kalite olarak hesaplanır.

OEE formülü nedir?

OEE = kullanılabilirlik × performans × kalite. Sadeleştirilmiş hâli: sağlam üretim × ideal çevrim süresi ÷ planlı üretim süresi.

Altı büyük kayıp nedir?

Ekipman arızaları, kurulum ve ayar, küçük duruşlar, düşük hız, proses hataları ve başlangıç kayıpları. İlk ikisi kullanılabilirliği, sonraki ikisi performansı, son ikisi kaliteyi düşürür.